W cyklu: „Z ROPCZYCKIM RODOWODEM”

przedstawiamy sylwetkę nieznanego artysty Stanisława Wojciecha Szczepańskiego, który
urodził się w Ropczycach 2 marca 1895 rok. Był synem Włodzimierza - lekarza powiatowego, i Jadwigi z domu Stanko. Początkowo uczył się w Ropczycach, a po przeprowadzce rodziny do Jasła, w tamtejszych szkole czteroklasowej i gimnazjum klasycznym. Równocześnie pobierał lekcje rysunku u Apolinarego Kotowicza (1859 -1917), jasielskiego malarza. Po maturze w roku 1913 podjął studia na Wydziale Architektury Politechniki Wiedeńskiej. W kolejnym roku przeniósł się na Wydział Filozoficzno-Historyczny UJ, był też odtąd wolnym słuchaczem krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni malarstwa Teodora Axentowicza (1859-1938). Od jesieni 1919 studiował malarstwo w ASP w Krakowie, w pracowni Wojciecha Weissa. 1920 r. zatrudnił się w Warsztatach Krakowskich jako kierownik pracowni zabawek. Latem 1921 uczestniczył w Pierwszym Międzynarodowym Kongresie Teozoficznym w Paryżu. Po powrocie z Francji przerwał studia w ASP i podjął pracę nauczyciela rysunku oraz języka francuskiego w gimnazjum w Jaśle. W 1923 r. powrócił do Krakowa aby kontynuować naukę w ASP, gdzie uzyskał dyplom w 1925 r. W latach 1929-1932 studiował w Paryżu w kierowanej przez Józefa Pankiewicza filii krakowskiej ASP, gdzie związał się w r. 1931 z Komitetem Paryskim z grupą tzw. kapistów. W też okresie był członkiem jednej z lóż Federacji Polskiej Zakonu Wszechświatowego Wolnomularstwa «Le Droit Humain».

Stanisław Wojciech Szczepański - edukator, artysta i organizator życia kulturalnego

Po ukończeniu studiów, w roku 1925, przeniósł się do Warszawy, gdzie został instruktorem teatralnym i plastycznym na miejskich Kursach dla Dorosłych i Młodocianych. Od roku 1928 prowadził wykłady na Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej; wszedł wówczas do Zarządu Głównego Związku Teatrów i Chórów Ludowych. W 1928 roku urządził w Jaśle swą pierwszą wystawę, a w roku następnym uczestniczył w Warszawie w Salonie Związku Artystów Plastyków. Próbował w tym czasie malować abstrakcje, jednak wkrótce zbliżył się do malarstwa kolorystycznego. Od 1936 roku wykładał na Rysunkowych Ogniskach Wakacyjnych dla nauczycieli przy Liceum w Krzemieńcu. Bywał w tym okresie na nieformalnych plenerach kapistów w majątku Mycielskich w Wiśniowej (pow. strzyżowski); podczas tych pobytów malował portrety rodziny gospodarzy (m.in. portret Jana Mycielskiego). Wkrótce potem przeniósł się na stałe do Krzemieńca i od roku szkolnego 1937/8 był nauczycielem rysunku oraz instruktorem teatru w Liceum (w plenerowych inscenizacjach dramatów Juliusza Słowackiego wykorzystywał krajobraz i naturalne efekty świetlne); nadal prowadził też zajęcia na Rysunkowych Ogniskach w Krzemieńcu.
We wrześniu 1939 roku, po zajęciu Krzemieńca przez Armię Czerwoną Stanisław Wojciech Szczepański pracował jako nauczyciel w polskiej szkole dziesięcioletniej. Po wkroczeniu do miasta wojsk niemieckich (1 VII 1941 r.) pracował jako urzędnik w krzemienieckiej kopalni węgla brunatnego. Pod koniec roku mieszkał w Warszawie, gdzie w latach 1942–1944 prowadził tajne wykłady o sztuce. Zaskoczony latem 1944 roku przez front w Zenowie koło Wołomina, wyjechał do Lublina, gdzie podjął pracę nauczyciela w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku Janiny Miłosiowej. Po zakończeniu wojny, znalazł się w Poznaniu, gdzie od 945 roku piastował stanowisko profesora na Wydziale Malarstwa i Grafiki w Instytucie Sztuk. Aktywnie działał w Radzie Kultury Poznania. W r. 1947 został dyrektorem Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych. Od 1948 r. Szczepański kierował amatorskim zespołem teatralny studentów polonistyki i był prezesem poznańskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1949 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie początkowo pracował jako nauczyciel w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Warszawie. Niebawem też, w 1950 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego w warszawskiej ASP. Tudzież w 1956 został profesorem zwyczajnym. Warto dodać, że latach 1956–1960 był radnym m. Warszawy, a po skończonej kadencji od r. 1961 był konsultantem Związku Nauczycielstwa Polskiego w zakresie kształcenia plastycznego.

KRYTYK, TEORETYK I WYSTAWIENNICZA AKTYWNOŚĆ ARTYSTY

Stanisław W. Szczepański w latach 1932-1937 był członkiem redakcji „Głosu Plastyków. Miesięcznika ilustrowanego poświęconego sztukom plastycznym”. Właśnie na łamach tego pisma debiutował w 1932 r. artykułem Wizja natury, wizja malarska (nr 5–6). Od 1938 r. pracował w lwowskiej filii redakcji tego miesięcznika, równolegle dla tygodnika „Życie Krzemienieckie” recenzował spektakle Teatru Wołyńskiego z Łucka. Po wojnie nadal współpracował „Głosu Plastyków”. W 1946 r. odpowiadając na ankietę „Współpraca architektury, rzeźby i malarstwa”, zwrócił uwagę na niedostatek teorii sztuki w kształceniu artystycznym w Polsce. Tutaj zamieścił także artykuł Bonnard niewyzyskany. Z kolei w „Głosie Wielkopolskim” opublikował szkic Dlaczego Cybis maluje brzydkie kobiety („Świat” 1948 nr 139, dod.). Napisał też podręcznik Rysunek i malarstwo. Wskazania dla artystów amatorów (Warszawa, Arkady 1957).
Stanisław Wojciech Szczepański w latach 1933–8 brał udział w Salonach Instytutu Propagandy Sztuki. W 1934 wystawiał na Biennale Sztuki w Wenecji i w TPSP we Lwowie, a w roku następnym uczestniczył w ekspozycjach: Zrzeszenia Artystów Plastyków «Zwornik» i Cechu Artystów Plastyków «Jednoróg» w Belgradzie, grupy «Pryzmat» w Kapsztadzie, Międzynarodowej Wystawie Sztuki Współczesnej w Brukseli oraz „Trzeciej wystawie objazdowej” artystów Komitetu Paryskiego, pokazywanej w kilkunastu miastach Polski. W 1935 r. wystawiał w nowo otwartym Salonie «35» w Poznaniu obok Józefa Czapskiego, a rok później we Lwowie. W 1936 r. wszedł do władz Związku Zawodowego Polskich Artystów Plastyków. Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej na wystawie malarstwa w Instytucie Propagandy Sztuki w roku 1939 w Warszawie pokazał obraz Sąd Parysa nagrodzony przez Ministra Spraw Zagranicznych. Po wojnie uczestniczył w wystawie Malarstwa i Rzeźby w TPSP w Krakowie (1945 r.), w 1946 Wystawie Malarstwa i Grafiki Współczesnej w salonie «Nike» w Warszawie (1946 r.), a w r. 1947 prezentował swoje prace na wystawie indywidualnej w Poznaniu. Dziesięć lat późnie uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę w Hadze (1957) oraz Międzynarodowym Kongresie Federacji Nauczania Rysunku w Bazylei (1958). Indywidualne wystawy Szczepańskiego odbyły się w tym okresie w Poznaniu (1959) oraz dwukrotnie w Warszawie (1962, 1964). Uczestniczył również w ekspozycji „Twenty one Artists from Poland”, zorganizowanej w r. 1960 w Grabowsky Gallery w Londynie.

ROZWÓJ STYLU I BOGACTWO DOROBKU ARTYSTYCZNEGO

W latach trzydziestych ukształtował się styl malarstwa Szczepańskiego, charakteryzujący się jasnym kolorytem i chłodnymi odcieniami martwych natur. Ze względu na sposób użycia światła, bardziej niż inni kapiści, zbliżył się do twórczości impresjonistów i P. Bonnarda.
Szczepański uprawiał malarstwo ścienne (techniką freskową i sgraffito) oraz sztalugowe (olejne, temperowe, akwarelowe i gwasz). Malował pejzaże i martwe natury, rzadziej sceny rodzajowe i portrety. Pozostawił ok. 400 obrazów olejnych, kilkaset akwarel, gwaszów i rysunków oraz zrealizował kilkanaście prac z zakresu malarstwa monumentalnego; blisko sto innych jego dzieł uległo rozproszeniu lub zniszczeniu.

Stanisław Wojciech Szczepański współpracował w latach 1945–6 z Wacławem Taranczewskim przy dekoracji ścian prezbiterium kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP w Poznaniu; namalował tu również obraz ołtarzowy. Do malarstwa monumentalnego wrócił w r. 1954, m.in. wykonał sgraffito na fasadzie domu Henryka Wieniawskiego przy Starym Rynku w Lublinie, a w r. 1956 ozdobił polichromią fasadę kamienicy PTTK przy Starym Rynku w Poznaniu. Po przejściu na emeryturę wrócił do prowadzenia wykładów z teorii sztuki w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu.
W r. 1967 Państw. Przedsiębiorstwo Kolportażu «RUCH» opublikowało serię pocztówek z reprodukcjami obrazów Szczepańskiego. W grudniu 1973 odbyła się w Warszawie jego ostatnia wystawa indywidualna. Po śmierci Szczepańskiego jego dorobek artystyczny promowało Muzeum Historyczne m. Krakowa w 1977 r. Rok później w Muzeum Narodowym w Poznaniu eksponowano 77 obrazy olejne oraz 37 akwarel i rysunków Szczepańskiego. W latach III Rzeczypospolitej prace wybitnego Ropczyczanina prezentowało w Muzeum Narodowe w Krakowie (1996), Muzeum Narodowe w Warszawie (2004), Muzeum Regionalne w Stalowej Woli (2008) i Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym (2010).Obecnie prace Stanisława Wojciecha Szczepańskiego znajdują się w Muzeach Narodowych w Krakowie, Poznaniu i Warszawie oraz w zbiorach Muzeów: Mazurskiego w Olsztynie, im. Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Sztuki w Łodzi i Okręgowego w Rzeszowie, a także w kolekcjach prywatnych w Polsce, Belgii, Holandii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. Pojawiają się też w handlu antykwarycznym.

AKTYWNOŚĆ KULTURALNA PRZED I PO WOJNIE

Stanisław Wojciech Szczepański był nie tylko wybitnym artystą, ale również aktywnym uczestnikiem i organizatorem życia kulturalnego w Polsce, zarówno przed wybuchem II wojny światowej, jak i w trudnych latach powojennych.

Przed wojną, jego działalność koncentrowała się na pracy dydaktycznej i włączaniu się w życie środowisk artystycznych. W latach 1932-1937 był członkiem redakcji „Głosu Plastyków. Miesięcznika ilustrowanego poświęconego sztukom plastycznym”, gdzie debiutował artykułem Wizja natury, wizja malarska (1932, nr 5–6). Od 1938 roku pracował w lwowskiej filii redakcji tego miesięcznika, a równolegle dla tygodnika „Życie Krzemienieckie” recenzował spektakle Teatru Wołyńskiego z Łucka. Jego zaangażowanie w promowanie sztuki było widoczne również poprzez aktywny udział w wystawach. W latach 1933–1938 brał udział w Salonach Instytutu Propagandy Sztuki. W 1934 roku wystawiał na prestiżowym Biennale Sztuki w Wenecji oraz w TPSP we Lwowie. Rok później jego prace były prezentowane na licznych ekspozycjach, między innymi Zrzeszenia Artystów Plastyków „Zwornik” i Cechu Artystów Plastyków „Jednoróg” w Belgradzie, grupy „Pryzmat” w Kapsztadzie, Międzynarodowej Wystawie Sztuki Współczesnej w Brukseli oraz „Trzeciej wystawie objazdowej” artystów Komitetu Paryskiego, która gościła w kilkunastu miastach Polski. W 1935 roku Szczepański wystawiał w nowo otwartym Salonie „35” w Poznaniu obok Józefa Czapskiego, a rok później we Lwowie. W 1936 roku wszedł do władz Związku Zawodowego Polskich Artystów Plastyków, co świadczyło o jego rosnącej pozycji w środowisku. Tuż przed wojną, w 1939 roku, na wystawie malarstwa w Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie, jego obraz „Sąd Parysa” został nagrodzony przez Ministra Spraw Zagranicznych.

Po wojnie Szczepański nadal aktywnie uczestniczył w odbudowie życia artystycznego i kulturalnego. W 1946 roku, odpowiadając na ankietę „Współpraca architektury, rzeźby i malarstwa”, zwrócił uwagę na niedostatek teorii sztuki w kształceniu artystycznym w Polsce. Nadal współpracował z „Głosem Plastyków”, gdzie zamieścił artykuł „Bonnard niewyzyskany”. W „Głosie Wielkopolskim” opublikował szkic Dlaczego Cybis maluje brzydkie kobiety (1948, „Świat” nr 139, dod.). Poza tym napisał podręcznik „Rysunek i malarstwo. Wskazania dla artystów amatorów” (Warszawa, Arkady 1957), co świadczyło o jego zaangażowaniu w edukację. W 1945 roku uczestniczył w wystawie Malarstwa i Rzeźby w TPSP w Krakowie, a w 1946 roku w Wystawie Malarstwa i Grafiki Współczesnej w salonie „Nike” w Warszawie. W 1947 roku miał indywidualną wystawę w Poznaniu. Dziesięć lat później uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę w Hadze (1957) oraz Międzynarodowym Kongresie Federacji Nauczania Rysunku w Bazylei (1958). Indywidualne wystawy Szczepańskiego odbyły się w tym okresie w Poznaniu (1959) oraz dwukrotnie w Warszawie (1962, 1964). W 1960 roku uczestniczył również w ekspozycji „Twenty one Artists from Poland”, zorganizowanej w Grabowsky Gallery w Londynie. Jego ostatnia wystawa indywidualna odbyła się w Warszawie w grudniu 1973 roku.

TRWAŁA INSPIRACJA I DZIEDZICTWO ARTYSTYCZNE

Stanisław Wojciech Szczepański odszedł 14 grudnia 1973 roku w Warszawie, jednak jego bogaty dorobek artystyczny wciąż żyje i cieszy się niesłabnącym uznaniem zarówno wśród krytyków, jak i miłośników sztuki. Dzieła tego wybitnego malarza, pedagoga i organizatora życia kulturalnego są dziś starannie przechowywane i eksponowane w wielu prestiżowych muzeach w całej Polsce, stanowiąc cenną część narodowego dziedzictwa. Równie ważne są jego prace znajdujące się w licznych kolekcjach prywatnych, zarówno w kraju, jak i za granicą, co świadczy o jego międzynarodowym zasięgu i wpływie.

Szczepański, podobnie jak inni wielcy polscy artyści tacy jak Józef Czapski, Tadeusz Kantor czy Józef Mehoffer, pozostaje źródłem inspiracji dla przyszłych pokoleń twórców i nauczycieli sztuki. Całe życie i twórczość Stanisława Wojciecha Szczepańskiego to wyraz głębokiej pasji, niezłomnego zaangażowania i prawdziwej miłości do sztuki, które przekroczyły granice czasu, wciąż oddziałując na współczesny świat artystyczny.

***

 „SAD” STANISŁAWA SZCZEPAŃSKIEGO - MALARSKIE WSPOMNIENIE DZIECIŃSTWA W ROPCZYCACH

"SAD" STANISŁAWA SZCZEPAŃSKIEGO: MALARSKIE ECHO DZIECIŃSTWA I HOŁD DLA HARMONII

Obraz „Sad” autorstwa Stanisława Szczepańskiego to nie tylko estetyczny pejzaż, ale głęboko osobista opowieść wizualna, która zdaje się być nostalgicznym echem dzieciństwa artysty spędzonego w Ropczycach. To dzieło, poprzez mistrzowskie operowanie kompozycją, kolorem, światłem i detalami, przenosi widza w świat sielanki, spokoju i refleksji nad uniwersalnymi wartościami, takimi jak dom, rodzina i więź z naturą.

KOMPOZYCJA I PALETA BARW - WIZUALNA HARMONIA

Kompozycja „Sadu” charakteryzuje się wyraźną równowagą i przemyślanym podziałem na przestrzeń wewnętrzną – reprezentowaną przez dom – oraz zewnętrzną, czyli otaczający go ogród. Dom, z jego jasnymi, ciepłymi barwami, stanowi niekwestionowany centralny punkt dzieła, natychmiast przyciągając wzrok odbiorcy. Ścieżka prowadząca do budynku oraz subtelnie wkomponowane postaci w ogrodzie wprowadzają do obrazu dynamikę i kierunek, nadając mu subtelny ruch.

Szczepański wykazuje się w „Sadzie” niezwykłym wyczuciem kolorystycznym, wykorzystując bogatą paletę, w której dominują odcienie zieleni, błękitu i ciepłych brązów. Intensywność i wyrazistość barw tworzą radosny nastrój, który emanuje z płótna. Umiejętne zastosowanie kontrastujących kolorów nie tylko podkreśla głębię przestrzeni, ale także z pietyzmem wydobywa detale architektoniczne domu oraz naturalne elementy otoczenia, takie jak liście drzew czy kwitnące rośliny.

GRA ŚWIATŁA I DETALE - EMOCJONALNY REALIZM

Kluczowym elementem, który nadaje „Sadowi” wyjątkowy charakter, jest mistrzowskie operowanie światłem. Słońce, padające na ściany budynku i delikatnie prześwitujące przez liście drzew, tworzy efekt migotania, który jest wyraźnie charakterystyczny dla stylu impresjonistycznego. Ta gra światła i cienia dodaje dziełu realizmu, ale co ważniejsze, nasyca je silnym ładunkiem emocjonalnym. Dzięki niej obraz wydaje się żywy, dynamiczny i pełen ulotnych wrażeń.

Szczególną uwagę warto zwrócić na dopracowane detale, które nadają obrazowi narracyjny wymiar. Okna z widocznymi zasłonami, czy subtelnie zarysowane postaci w ogrodzie, zachęcają widza do snucia własnych interpretacji – co dzieje się wewnątrz domu, jakie są relacje między przedstawionymi osobami? Te drobne elementy wzbogacają odbiór i sprawiają, że obraz staje się bardziej intymny i osobisty. Co więcej, gruba faktura farby potęguje wrażenie ruchu i życia, sprawiając, że przedstawiony krajobraz wydaje się niemal namacalny.

TEMATYKA I REFLEKSJA: HOŁD DLA CODZIENNOŚCI

Tematyka „Sadu” to hołd dla codzienności – prostej, a zarazem niezwykle pięknej sceny z życia. Dom rodzinny, przedstawiony jako symbol bezpieczeństwa i stabilności, harmonijnie współgra z otaczającą go naturą, co podkreśla głęboką więź człowieka z przyrodą. W kontekście osobistych wspomnień artysty, scena ta niemal naocznie przywołuje obrazy sadu w Ropczycach, gdzie Stanisław Szczepański dorastał. To właśnie ta osobista perspektywa nadaje dziełu niezwykłą autentyczność i emocjonalną głębię. Obraz staje się więc nie tylko estetycznym przedstawieniem, ale również zapisem intymnych wspomnień i uczuć.

DZIEDZICTWO ARTYSTYCZNE STANISŁAWA SZCZEPAŃSKIEGO

Obraz „Sad” jest znakomitym przykładem talentu Stanisława Szczepańskiego w tworzeniu pełnych życia, kolorowych pejzaży. Artysta zręcznie łączy w nim elementy impresjonizmu z własnym, unikalnym stylem, tworząc dzieło, które jest zarówno rozpoznawalne, jak i nowatorskie. Analiza kompozycji, kolorystyki, światła i detali pokazuje, jak sprawnie Szczepański potrafił wyrażać emocje i tworzyć narrację poprzez środki malarskie. „Sad” nie tylko zachwyca swoją estetyką, ale również skłania do głębszej refleksji nad codziennym życiem, relacjami międzyludzkimi, harmonią z otaczającym światem i uniwersalnym znaczeniem wspomnień z dzieciństwa. To ponadczasowe dzieło pozostaje świadectwem wrażliwości i mistrzostwa artysty z Ropczyc.

                                                                     Grażyna Woźny- starszy kustosz MiPBP Ropczyce

List Felicji Piekarskiej z 1947 roku jako źródło do badań nad recepcją twórczości Józefa Mehoffera po II wojnie światowej

Ropczycanin z urodzenia - Józef Mehoffer (1869–1946) – Mistrz Secesji, przedstawicieli Młodej Polski, pozostawił po sobie nie tylko bogaty dorobek artystyczny, ale również sieć oddanych odbiorców i przyjaciół. Po jego śmierci w 1946 roku, pamięć o artyście była pielęgnowana przez osoby z jego najbliższego otoczenia – w tym przez wdowę oraz Felicję Piekarską, autorkę listu będącego przedmiotem niniejszego tekstu.

List datowany na 25 lutego 1947 roku, napisany w Warszawie, został skierowany do nieznanego z nazwiska adresata [prawdopodobnie do Mieczysława Iwańskiego], wcześniej państwo Mahofferowie utrzymywali ożywione kontakty, a który prawdopodobnie przesłał wyrazy uznania dla artysty i  wspomnienie po śmieci Józefa Mehoffera.

Treść listu

Omawiany list zachowany jest w formie odręcznej, na papierze listowym, z czytelną datą i miejscem sporządzenia.
Oto jego pełna treść:

           Warszawa, 25.II.47

Łaskawy Panie!

Stan zdrowia P[ani] Mehofferowej nie jest ani ciężki, ani na razie niebezpieczny, ale z powodu ogólnej słabości ogranicza ona życie towarzyskie i korespondencję do koniecznego minimum.

Niech więc Pan nie przypuszcza nic złego, zwłaszcza jakiejś niechęci z jej strony. Samą wzrusza ją bardzo cześć, jaką Pan składa pamięci Józefa Mehoffera, życzy też Panu i Pańskiej Rodzinie jak najlepiej.

Serdeczne pozdrowienia łącząca od niej i od siebie

                                                          Felicja Piekarska

****

Felicja Piekarska jako strażniczka pamięci

List, choć krótki, zawiera kilka warstw znaczeniowych: informację o stanie zdrowia żony artysty, emocjonalne odniesienie do pamięci o Józefie Mehofferze oraz próbę podtrzymania więzi korespondencyjnej mimo ograniczeń wynikających z realiów powojennych.

Rola Felicji Piekarskiej – osoby  mało znanej w historii sztuki – jawi się w tym dokumencie jako szczególnie istotna. Nie tylko pełniła funkcję pośredniczki korespondencyjnej, ale także troszczyła się o utrzymanie relacji między bliskimi artysty a osobami z zewnątrz. Jej słowa mają wymiar nie tylko grzecznościowy, ale też symboliczny – są swego rodzaju aktem „zarządzania pamięcią” o artyście w sposób społecznie aktywny.

Korespondencja jako źródło pamięci kulturowej

List Felicji Piekarskiej należy analizować w szerszym kontekście epistolografii jako nośnika pamięci kulturowej. W Polsce Ludowej końca lat 40. XX  listy były nie tylko formą prywatnego kontaktu, lecz także sposobem uczestniczenia w kulturze – utrzymywania wspólnoty pamięci, podtrzymywania tożsamości i przekazywania emocji. Ten konkretny dokument stanowi świadectwo, że nawet w zrujnowanej Warszawie pamięć o Józefie Mehofferze była żywa i budziła emocje.

Znaczenie listu jako źródła historycznego

Z punktu widzenia instytucji bibliotecznych i muzealnych, list ten posiada potencjał ekspozycyjny i dokumentacyjny:

• może być prezentowany w ramach wystaw poświęconych rodzinie Mehofferowi jako dowód społecznego rezonansu jego twórczości,
• może uzupełniać archiwum korespondencji artysty i jego rodziny,
• stanowi materiał do badań nad mechanizmami upamiętniania w kulturze polskiej po II wojnie światowej.

Świadectwo, pamięci o Józefie Mehofferze i roli kobiet w zachowaniu dziedzictwa

List Felicji Piekarskiej, choć niepozorny w formie, jest cennym świadectwem powojennych praktyk pamięci oraz dowodem na głęboki szacunek, jakim darzono Józefa Mehoffera po jego śmierci. Pokazuje również znaczenie, jakie miały osoby stojące w cieniu wielkich artystów – kobiety, opiekunki, przyjaciółki – które czuwały nad duchowym dziedzictwem i symbolicznym trwaniem ich obecności w życiu społecznym.

                                               Opracowała Grażyna Woźny – starszy kustosz MiPBP w Ropczycach

                                                                                                                         Ropczyce, 10 lipca, 2025 r.

Zobacz kolekcję książek odnoszących się do Józefa Mehoffera:

 „LUMINARZ Z ROPCZYCKIM RODOWODEM . Józef Mehoffer (1869–1946) był wybitnym polskim malarzem, grafikiem i scenografem, związanym z okresem Młodej Polski. Choć urodził się w Ropczycach, jego twórczość i działalność artystyczna były głównie związane z Krakowem. Mehoffer zasłynął przede wszystkim jako autor witraży, z których najbardziej znane znajdują się w katedrze św. Mikołaja we Fryburgu. Jego ojciec, Wilhelm Mehoffer, pełnił funkcję starosty w Ropczycach w latach 1861-1866”– katalog 

W czwartkowe przedpołudnie 3 lipca kolejne wakacje przywitaliśmy jak zwykle na wesoło. Na pikniku bawiło się koło setki dzieci. Przedszkolaki z Wesołka, Przedszkola Nr 1 i nasi wierni czytelnicy razem z Naszym Tygryskiem podejmowali wyzwania w różnych zabawach i konkurencjach. Mimo upału dzieci świetnie się bawiły, a na zakończenie były pyszne kiełbaski z grilla.

W kręgu słów i wspomnień

W ciepłym blasku popołudniowego czerwcowego słońca, które delikatnie przesączało sięprzez okna, zebrały się uczestniczki Dyskusyjnego Klubu Książki, aby dyskutować na temat  książki „Dymna” Elżbiety Baniewicz. 26 czerwca, tuż przed wakacjami, atmosfera tego wyjątkowego spotkania tchnęła szczególną magią – w powietrzu unosił się zapach świeżo parzonej kawy, a stolik zdobiony bukietem  ropczyckich róż zapraszał do intymnych rozmów o literaturze i życiu.

Biografia jako zwierciadło duszy

Centralnym punktem spotkania stała się książka „Dymna" – poruszająca biografia, która jak pryzmat rozbija światło na barwy ludzkich doświadczeń. Uczestniczki, niczym badaczki ludzkiej natury, zagłębiały się w meandry życia Anny Dymnej, odkrywając w jej historii nici, które splatają się w wielobarwną tkaninę egzystencji artystki.

Każda z pań wniosła do dyskusji swoją wrażliwość i osobiste refleksje. Słowa płynęły jak górski strumień – czasem wartko i żywiołowo, kiedy indziej spokojnie i zadumanie.

W tej symfonii głosów wybrzmiały nuty podziwu dla bohaterki książki, której życie stało się świadectwem niezłomności ludzkiego ducha i troski o osoby niepełnosprawne.

Światło w mroku – wspomnienia z „Mimo wszystko"

Szczególną ciszę zapadła, gdy panie dzieliły się wspomnieniami z wizyty w ośrodku „Mimo wszystko". Warto zauważyć, że Fundacja „Mimo Wszystko” – organizacja pożytku publicznego z siedzibą w Krakowie, zajmująca się dorosłymi osobami niepełnosprawnymi intelektualnie oraz pozostającymi w trudnej sytuacji życiowej z innych przyczyn.

Te opowieści, przepełnione ciepłem i wzruszeniem, malowały obraz Anny  Dymnej jako osoby, która potrafiła nieść światło tam, gdzie panował mrok niepewności.

W słowach uczestniczek pobrzmiewa echo śmiechu i szczęścia, które Anna Dymna zostawiała za sobą, a które wspólnie odkrywałyśmy na kartach książki „Dymna”. Każda anegdota, każde wspomnienie to jak perła na nici pamięci – drobne, ale bezcenne świadectwa tego, jak jedna osoba może odmienić życie wielu innych.

Aktorstwo jako most między światami

Dyskusja, niczym rzeka wijąca się przez krajobraz myśli, przeniosła uczestniczki w świat refleksji nad sztuką aktorską. Panie z pasją rozwodzili się nad magią teatru i filmu, która potrafi przełamywać mury uprzedzeń i budować mosty między różnymi światami. W ich słowach pobrzmiewa głęboka prawda – aktorstwo to nie tylko zawód, to misja, sposób na dotknięcie serc i umysłów widzów – to wszystko czyniła i czyni Dymna.

Anna Dymna jawi się w tych rozmowach jako prawdziwa ambasadorka ludzkiej różnorodności, która swoją sztuką i życiem pokazywała, że niepełnosprawność nie jest barierą, lecz jedynie inną ścieżką do osiągnięcia pełni człowieczeństwa.

Zapowiedź kolejnych literackich wędrówek

Gdy Spotkanie chyliło się ku końcowi, uczestniczki z entuzjazmem planowały kolejne spotkanie. Tym razem bohaterką dyskusji będzie Róża Luksemburg – postać równie fascynująca, co kontrowersyjna, której życie i myśl społeczno-polityczna wciąż inspirują kolejne pokolenia. To zapowiedź kolejnej intelektualnej podróży, która z pewnością przyniesie równie bogactwo refleksji i odkryć.

Serdecznie zapraszamy wszystkich miłośników literatury do dołączenia do tego wyjątkowego grona. Książkę „Dymna” i „Róża Luksemburg” można wypożyczyć w Czytelni MiPBP w Ropczycach u koordynatora – wstęp na spotkanie jest całkowicie wolny.

Epilog w blasku literackiej wspólnoty

Spotkanie na temat Anny Dymnej to było więcej niż dyskusja o książce – to była prawdziwa celebracja tego, co najpiękniejsze w ludzkiej naturze: empatii, mądrości i chęci dzielenia się pięknem słowa pisanego. Każda z uczestniczek opuszczała to miejsce wzbogacona o nowe perspektywy, z sercem pełnym inspiracji i nadziei.

W świecie, który często zdaje się pędzić bez refleksji, takie spotkania przypominają nam o fundamentalnej potrzebie wspólnoty, dialogu i wspólnego poszukiwania prawdy ukrytej między wierszami ludzkich historii. To właśnie w takich momentach literatura objawia swoją największą moc – zdolność łączenia serc i umysłów.

                                                                                               Grażyna Woźny, Czytelnia